नवी दिल्ली : गेल्या काही दिवसांपासून देशभरातील कोट्यवधी मोबाईलधारकांच्या फोनवर अचानक इमर्जन्सी अलर्ट मेसेज आणि मोठ्या आवाजातील सायरन वाजत असल्याने नागरिकांमध्ये संभ्रमाचे वातावरण निर्माण झाले होते. आता या अलर्ट संदेशांबाबत मोठी माहिती समोर आली असून केंद्र सरकारने ‘सेल ब्रॉडकास्ट अलर्ट सिस्टिम’ तात्पुरती स्थगित केल्याची चर्चा सुरू आहे.
मिळालेल्या माहितीनुसार, देशभरात नैसर्गिक आपत्ती, भूकंप, पूर, चक्रीवादळ किंवा इतर आपत्कालीन परिस्थितीची पूर्वसूचना नागरिकांपर्यंत तात्काळ पोहोचवण्यासाठी केंद्र सरकारकडून सेल ब्रॉडकास्ट अलर्ट सिस्टिमची चाचणी सुरू होती. या प्रणालीद्वारे मोबाईल नेटवर्कच्या माध्यमातून लाखो नागरिकांना एकाच वेळी इशारा संदेश पाठवला जातो.
मात्र या चाचणीदरम्यान एक अनपेक्षित घटना घडल्याची माहिती समोर आली आहे. हरियाणा आणि उत्तर प्रदेशमधील आपत्ती व्यवस्थापन विभागांकडून मध्यरात्रीच्या सुमारास चाचणी स्वरूपातील अलर्ट जारी करण्यात आला. तांत्रिक कारणांमुळे हा संदेश थेट पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या वैयक्तिक मोबाईलवर पोहोचल्याचे वृत्त समोर आले आहे.
या प्रणालीचे वैशिष्ट्य म्हणजे मोबाईल फोन सायलेंट मोडवर असला किंवा काही परिस्थितींमध्ये वापरकर्त्याचे लक्ष वेधण्यासाठी विशेष अलर्ट सक्रिय झाला तरी मोठ्या आवाजातील सूचना प्राप्त होऊ शकते. त्यामुळे मध्यरात्री अचानक सायरनसदृश अलर्ट वाजल्याने या घटनेची गंभीर दखल घेण्यात आल्याचे सांगितले जात आहे.
यानंतर राष्ट्रीय आपत्ती व्यवस्थापनाशी संबंधित यंत्रणांनी या संपूर्ण प्रक्रियेचा आढावा घेतला असून, प्रणालीतील तांत्रिक बाबींची तपासणी होईपर्यंत सेल ब्रॉडकास्ट अलर्ट सेवा तात्पुरती स्थगित करण्यात आल्याची माहिती समोर येत आहे. 12 जून 2026 नंतर पुढील आदेश येईपर्यंत ही सेवा रोखण्यात आल्याचेही वृत्तांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.
दरम्यान, आपत्ती व्यवस्थापन क्षेत्रातील तज्ज्ञांच्या मते ही प्रणाली भविष्यात अत्यंत महत्त्वाची ठरणार आहे. भूकंप, त्सुनामी, अतिवृष्टी, पूर किंवा इतर आपत्कालीन परिस्थितीत नागरिकांना काही सेकंदांत सतर्क करण्याची क्षमता या यंत्रणेमध्ये आहे. त्यामुळे तांत्रिक त्रुटी दूर केल्यानंतर ही सेवा अधिक सक्षम स्वरूपात पुन्हा सुरू होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
केंद्र सरकार किंवा संबंधित यंत्रणांकडून याबाबत अधिकृत सविस्तर निवेदन येण्याची प्रतीक्षा असून, या घटनेमुळे सेल ब्रॉडकास्ट अलर्ट सिस्टिम पुन्हा चर्चेत आली आहे. देशातील आपत्तीपूर्व सूचना व्यवस्थेला अधिक प्रभावी आणि अचूक बनवण्यासाठी तांत्रिक सुधारणा करण्यात येणार असल्याचे संकेतही मिळत आहेत.
