नवी दिल्ली : भारतीय वाहन उद्योगाने जागतिक स्तरावर आणखी एक महत्त्वाचा टप्पा गाठला असून, कार उत्पादन आणि वाहननिर्मिती क्षेत्रात भारताने वेगाने प्रगती करत जागतिक महासत्तांना कडवी स्पर्धा दिली आहे. वाढती उत्पादन क्षमता, मजबूत देशांतर्गत बाजारपेठ, निर्यातीत होत असलेली वाढ आणि जागतिक वाहन उत्पादकांचा भारताकडे वाढलेला ओढा यामुळे भारत आज जगातील सर्वाधिक वेगाने वाढणाऱ्या वाहन उत्पादन केंद्रांपैकी एक ठरला आहे.
आंतरराष्ट्रीय वाहन उत्पादक संघटना (OICA) आणि विविध उद्योग अहवालांनुसार, भारतात वाहन उत्पादन सातत्याने वाढत असून प्रवासी वाहनांसह व्यावसायिक वाहने, दुचाकी आणि इलेक्ट्रिक वाहनांच्या उत्पादनातही मोठी भर पडत आहे. ‘मेक इन इंडिया’ आणि उत्पादनाशी निगडित प्रोत्साहन (PLI) योजनांमुळे अनेक बहुराष्ट्रीय कंपन्यांनी भारतातील उत्पादन क्षमता वाढविण्यावर भर दिला आहे.
भारतातील वाहन उद्योग केवळ देशांतर्गत मागणी पूर्ण करत नाही, तर जगभरातील अनेक देशांना मोठ्या प्रमाणात वाहनांची निर्यातही करत आहे. विशेषतः लहान कार, एसयूव्ही आणि इलेक्ट्रिक वाहनांच्या निर्मितीत भारत जागतिक उत्पादन केंद्र म्हणून उदयास येत आहे. यामुळे हजारो रोजगार निर्माण होत असून ऑटोमोबाईल आणि ऑटो कॉम्पोनंट उद्योगालाही मोठी चालना मिळत आहे.
तज्ज्ञांच्या मते, भारतातील मजबूत पुरवठा साखळी, कुशल मनुष्यबळ, तुलनेने कमी उत्पादन खर्च आणि वेगाने विकसित होणारी पायाभूत सुविधा यामुळे जागतिक वाहन कंपन्यांचा भारतावरील विश्वास वाढत आहे. इलेक्ट्रिक वाहने, बॅटरी उत्पादन, हरित तंत्रज्ञान आणि स्मार्ट मोबिलिटी या क्षेत्रांमध्येही भारत मोठी झेप घेण्याच्या तयारीत आहे.
यामुळे भारत केवळ मोठी वाहन बाजारपेठ राहिलेला नसून, जागतिक वाहन उत्पादन आणि निर्यातीचे महत्त्वाचे केंद्र म्हणून स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण करत आहे. आगामी काही वर्षांत भारत जगातील अग्रगण्य वाहन उत्पादन महासत्ता बनण्याच्या दिशेने आणखी वेगाने वाटचाल करेल, असा विश्वास उद्योग क्षेत्राकडून व्यक्त केला जात आहे.
