धुळे
शहरातील पर्यावरण संतुलन राखण्यासाठी आणि धुळे शहर अधिक हिरवेगार करण्याच्या उद्देशाने धुळे महानगरपालिकेने एक अभिनव आणि कौतुकास्पद उपक्रम हाती घेतला आहे. शहर परिसरात मोठ्या प्रमाणावर वृक्षसंवर्धन व्हावे आणि नैसर्गिकरीत्या झाडांची संख्या वाढावी यासाठी हजारो सीडबॉल तयार करण्याचे काम महापालिकेकडून सुरू करण्यात आले आहे. पर्यावरण संवर्धनाच्या या मोहिमेत नागरिकांचाही सक्रिय सहभाग घेतला जात असल्याने या उपक्रमाचे सर्व स्तरांतून स्वागत होत आहे.
वाढते शहरीकरण, औद्योगिकीकरण आणि बदलते हवामान यामुळे पर्यावरणासमोरील आव्हाने दिवसेंदिवस गंभीर होत आहेत. अशा परिस्थितीत वृक्षलागवड आणि वनसंवर्धन ही काळाची गरज बनली आहे. याच पार्श्वभूमीवर धुळे महानगरपालिकेने सीडबॉल निर्मितीचा उपक्रम राबवून पर्यावरण संरक्षणासाठी एक प्रभावी पाऊल उचलले आहे.
सीडबॉल म्हणजे माती, शेणखत आणि विविध वृक्षांच्या बियांचे मिश्रण करून तयार करण्यात येणारा गोलाकार गोळा. हे सीडबॉल पावसाळ्याच्या काळात मोकळ्या जागा, डोंगराळ भाग, रस्त्यांच्या कडेला किंवा ओसाड परिसरात फेकले जातात. पावसाच्या पाण्यामुळे त्यामधील बिया अंकुरित होऊन नैसर्गिकरीत्या रोपांची वाढ होते. त्यामुळे कमी खर्चात आणि कमी मनुष्यबळात मोठ्या प्रमाणावर हरितक्षेत्र निर्माण करण्यास मदत होते.
महापालिकेच्या या उपक्रमात विविध सामाजिक संस्था, पर्यावरणप्रेमी, स्वयंसेवी संघटना, विद्यार्थी आणि नागरिक यांचा सहभाग वाढत असल्याचे दिसून येत आहे. सामूहिक प्रयत्नांतून पर्यावरण संवर्धनाची जनजागृतीही होत असून नागरिकांमध्ये वृक्षसंवर्धनाबाबत सकारात्मक भावना निर्माण होत आहे.
विशेष म्हणजे, सीडबॉलच्या माध्यमातून केवळ वृक्षलागवडच नव्हे तर जैवविविधतेचे संरक्षण, भूजल पातळी सुधारणा, हवेतील प्रदूषण कमी करणे आणि तापमान नियंत्रण यासारखे अनेक दीर्घकालीन फायदे अपेक्षित आहेत. आगामी पावसाळ्यात या सीडबॉलचे नियोजनबद्ध वितरण आणि विसर्जन करण्यात येणार असून त्यातून हजारो झाडे उभी राहण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
धुळे महानगरपालिकेने पर्यावरणपूरक विकासाचा स्वीकार करत राबविलेला हा उपक्रम शहरासाठी एक आदर्श ठरत आहे. पर्यावरण संरक्षण ही केवळ प्रशासनाची जबाबदारी नसून प्रत्येक नागरिकाचे कर्तव्य आहे, हा संदेश या मोहिमेतून दिला जात आहे. लोकसहभागातून राबविण्यात येणाऱ्या या सीडबॉल उपक्रमामुळे भविष्यात धुळे शहर अधिक हिरवेगार, स्वच्छ आणि पर्यावरणपूरक बनण्यास निश्चितच मदत होणार असल्याचा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.
पर्यावरण संवर्धनासाठी धुळे महानगरपालिकेने सुरू केलेल्या या अभिनव प्रयत्नाचे नागरिक, पर्यावरण अभ्यासक आणि सामाजिक क्षेत्रातून मोठ्या प्रमाणावर कौतुक होत असून शहराच्या हरित भविष्यासाठी हा उपक्रम महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.
