भारतीय बुद्धीबळासाठी अभिमानाची बातमी समोर आली आहे. युवा ग्रँडमास्टर आर. प्रज्ञानंद याने प्रतिष्ठेच्या नॉर्वे चेस स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावत इतिहास रचला आहे. या स्पर्धेचे विजेतेपद मिळवणारा तो पहिला भारतीय ठरला आहे. विशेष म्हणजे, स्पर्धेदरम्यान त्याने पाच वेळचा विश्वविजेता मॅग्नस कार्लसन याचा दोन वेळा पराभव करून आपल्या विजयाला अधिक ऐतिहासिक स्वरूप दिले.
अवघ्या २० वर्षांच्या प्रज्ञानंदने संपूर्ण स्पर्धेत उत्कृष्ट आणि सातत्यपूर्ण खेळ करत जगातील अव्वल बुद्धीबळपटूंना कडवी झुंज दिली. अंतिम फेरीपर्यंत रंगलेल्या चुरशीच्या लढतीनंतर त्याने सर्वाधिक गुणांची कमाई करत विजेतेपदावर आपले नाव कोरले. या यशामुळे भारतीय बुद्धीबळाच्या नव्या पिढीची ताकद पुन्हा एकदा जगासमोर आली आहे.
स्पर्धेतील सर्वाधिक चर्चेचा विषय ठरला तो प्रज्ञानंद आणि मॅग्नस कार्लसन यांच्यातील सामने. कार्लसन हा बुद्धीबळातील सर्वात यशस्वी आणि प्रभावी खेळाडूंपैकी एक मानला जातो. त्याच्या घरच्या मैदानावर त्यालाच दोन वेळा पराभूत करणे ही अत्यंत दुर्मिळ आणि उल्लेखनीय कामगिरी मानली जात आहे. प्रज्ञानंदच्या अचूक डावपेचांपुढे कार्लसनलाही हार मानावी लागली.
भारतीय बुद्धीबळाला जागतिक स्तरावर नवी ओळख मिळवून देणारे विश्वनाथन आनंद यांच्यानंतर आता प्रज्ञानंदच्या रूपाने भारताला आणखी एक जागतिक दर्जाचा बुद्धीबळपटू लाभल्याचे चित्र दिसत आहे. गेल्या काही वर्षांत त्याने अनेक आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये उल्लेखनीय कामगिरी केली होती. मात्र नॉर्वे चेसमधील हे विजेतेपद त्याच्या कारकिर्दीतील सर्वात मोठ्या यशांपैकी एक मानले जात आहे.
प्रज्ञानंदच्या या ऐतिहासिक यशानंतर देशभरातून त्याच्यावर अभिनंदनाचा वर्षाव होत आहे. क्रीडा क्षेत्रातील मान्यवर, बुद्धीबळपटू आणि चाहत्यांनी सामाजिक माध्यमांवरून त्याचे कौतुक केले आहे. भारतीय बुद्धीबळासाठी हा एक सुवर्णक्षण मानला जात असून, आगामी काळात जागतिक विजेतेपदासाठी प्रज्ञानंद एक मजबूत दावेदार म्हणून पुढे येईल, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.
नॉर्वे चेसचे विजेतेपद आणि मॅग्नस कार्लसनवर मिळवलेले दोन दणदणीत विजय यामुळे प्रज्ञानंदने केवळ एक स्पर्धा जिंकली नाही, तर जागतिक बुद्धीबळ विश्वाला भारताच्या नव्या सामर्थ्याची जाणीव करून दिली आहे. भारतीय बुद्धीबळाच्या इतिहासात त्याच्या या कामगिरीची सुवर्णाक्षरांनी नोंद केली जाईल.
