मुंबई : अमेरिका आणि इराण यांच्यातील तणाव कमी होण्याच्या संकेतांमुळे आंतरराष्ट्रीय कच्च्या तेलाच्या बाजारात मोठी हालचाल पाहायला मिळत आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी अमेरिका-इराण शांतता कराराची घोषणा केल्यानंतर जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतीत मोठी घसरण झाली आहे. ब्रेंट क्रूड आणि डब्ल्यूटीआय क्रूडच्या दरांमध्ये सलग दुसऱ्या दिवशी घसरण नोंदवली गेली असून कच्च्या तेलाची किंमत प्रति बॅरल 80 डॉलरच्या आसपास आली आहे.
मध्यपूर्वेतील तणावामुळे गेल्या काही आठवड्यांत तेलाच्या किमती झपाट्याने वाढल्या होत्या. विशेषतः इराण आणि अमेरिकेमधील संघर्ष तीव्र झाल्यानंतर होर्मुझ सामुद्रधुनीतून होणाऱ्या तेलवाहतुकीबाबत चिंता निर्माण झाली होती. त्यामुळे गुंतवणूकदार आणि व्यापाऱ्यांनी संभाव्य पुरवठा संकटाचा अंदाज घेत तेलाची खरेदी वाढवली होती. मात्र ट्रम्प यांनी शांतता कराराची घोषणा करताच बाजारातील भीती काही प्रमाणात कमी झाली आणि तेलाच्या दरांवर दबाव निर्माण झाला.
तथापि, कच्च्या तेलाच्या किमती घसरत असल्या तरी तज्ज्ञांनी सावधगिरीचा इशारा दिला आहे. अमेरिका-इराण संबंधांमध्ये अद्याप पूर्ण स्थैर्य आलेले नसून कोणतीही नवीन राजकीय किंवा लष्करी घडामोड बाजाराला पुन्हा हादरा देऊ शकते, असे मत ऊर्जा क्षेत्रातील विश्लेषकांनी व्यक्त केले आहे. मध्यपूर्वेतील परिस्थिती अजूनही संवेदनशील असल्याने तेलाच्या पुरवठ्यावर परिणाम करणाऱ्या घटना घडल्यास दर पुन्हा वाढू शकतात.
याशिवाय ओपेक देशांचे उत्पादन धोरण, जागतिक मागणीतील बदल, चीन आणि अमेरिकेतील आर्थिक स्थिती तसेच भू-राजकीय घडामोडी या सर्व घटकांचा कच्च्या तेलाच्या किमतींवर परिणाम होणार आहे. त्यामुळे सध्याची घसरण कायम राहीलच याची खात्री देता येत नसल्याचे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे.
भारतासारख्या तेल आयात करणाऱ्या देशांसाठी मात्र ही घसरण सकारात्मक मानली जात आहे. कच्च्या तेलाचे दर कमी राहिल्यास पेट्रोल, डिझेल आणि इतर इंधनांच्या किमतींवर दबाव कमी होऊ शकतो. तसेच महागाई नियंत्रणात ठेवण्यासही मदत मिळू शकते. मात्र जागतिक परिस्थितीतील अनिश्चितता लक्षात घेता तेल बाजारातील चढ-उतार पुढील काही दिवस कायम राहण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
दरम्यान, गुंतवणूकदार आणि ऊर्जा क्षेत्राशी संबंधित कंपन्यांचे लक्ष आता अमेरिका-इराण संबंधांतील पुढील घडामोडींवर केंद्रित झाले असून शांतता प्रक्रियेला प्रत्यक्षात किती यश मिळते यावरच तेल बाजाराची पुढील दिशा अवलंबून राहणार आहे.
