Pimpri-Chinchwad-मोबाईलच्या अतिवापराने मेंदूवर घाला; ‘स्क्रीन टाइम’ कमी करण्याचा तज्ज्ञांचा इशारा पिंपरी-चिंचवडमध्ये तरुणांमध्ये डिजिटल व्यसन वाढले; स्मरणशक्ती, एकाग्रता आणि झोपेवर होत आहेत गंभीर परिणाम
पिंपरी-चिंचवड :
हातातील स्मार्टफोन आज प्रत्येकाच्या आयुष्याचा अविभाज्य भाग बनला आहे. मात्र, त्याच स्मार्टफोनचा अतिरेक आता मेंदूच्या आरोग्यासाठी धोक्याची घंटा ठरत आहे. सकाळपासून रात्रीपर्यंत सोशल मीडिया, व्हिडिओ, गेम्स आणि विविध ॲप्सवर घालवला जाणारा वाढता वेळ स्मरणशक्ती, एकाग्रता आणि निर्णयक्षमता कमी करत असल्याचा इशारा तज्ज्ञांनी दिला आहे. पिंपरी-चिंचवडमधील वाढत्या स्क्रीन टाइमकडेही आरोग्य तज्ज्ञांनी गांभीर्याने लक्ष वेधले आहे.
विविध अभ्यासांनुसार, सर्वसाधारण व्यक्ती दिवसाला चार ते पाच तास मोबाईल वापरते. तर तरुणांमध्ये हा कालावधी सात तासांपेक्षाही अधिक असल्याचे दिसून आले आहे. ऑनलाइन शिक्षण, आयटी क्षेत्रातील नोकऱ्या आणि सोशल मीडियाच्या वाढत्या वापरामुळे स्क्रीनसमोर घालवला जाणारा वेळ झपाट्याने वाढत आहे. याचा थेट परिणाम मानसिक आणि बौद्धिक आरोग्यावर होत आहे.
सतत मोबाईलचा वापर केल्याने लक्ष केंद्रित करण्याची क्षमता कमी होते. महत्त्वाच्या गोष्टी लक्षात राहत नाहीत. कामातील उत्पादकता घटते. विद्यार्थ्यांच्या अभ्यासावर परिणाम होतो. रात्री उशिरापर्यंत मोबाईल वापरल्याने झोपेचा दर्जा खालावतो. परिणामी चिडचिड, चिंता, नैराश्य आणि मानसिक तणाव वाढण्याची शक्यता अधिक असते.
तज्ज्ञांच्या मते, अंधारात मोबाईल वापरणे, सतत नोटिफिकेशन तपासणे आणि विश्रांती न घेता स्क्रीनकडे पाहणे यामुळे डोकेदुखी, डोळ्यांवर ताण, निद्रानाश आणि डिजिटल व्यसनासारख्या समस्या निर्माण होतात. लहान मुले आणि किशोरवयीन मुलांमध्ये या सवयींचा परिणाम अधिक गंभीर ठरू शकतो.
आरोग्य तज्ज्ञांनी स्क्रीन टाइमवर नियंत्रण ठेवण्याचा सल्ला दिला आहे. झोपण्यापूर्वी किमान एक तास मोबाईल वापरणे टाळावे. सोशल मीडियासाठी ठराविक वेळ निश्चित करावा. वाचन, मैदानी खेळ, व्यायाम आणि कुटुंबीयांशी प्रत्यक्ष संवाद यांना प्राधान्य द्यावे. संतुलित आहार आणि नियमित व्यायामामुळे मेंदूचे आरोग्य चांगले राहण्यास मदत होते.
“स्मार्टफोन हा आधुनिक जीवनाचा महत्त्वाचा भाग आहे. मात्र त्याचा मर्यादित आणि गरजेपुरताच वापर केला, तरच मेंदूचे आरोग्य सुरक्षित राहील. डिजिटल साधने आपल्यासाठी आहेत; आपण त्यांचे गुलाम होऊ नये,” असा सल्ला मेंदूरोग तज्ज्ञांनी दिला आहे.
