नंदुरबार जिल्ह्यातील नवापूर तालुक्यात बर्ड फ्लूचा प्रादुर्भाव झपाट्याने वाढत असून प्रशासनाने परिस्थिती नियंत्रणात आणण्यासाठी युद्धपातळीवर उपाययोजना सुरू केल्या आहेत. विविध पोल्ट्री फार्ममध्ये एव्हियन इन्फ्लूएंझा (बर्ड फ्लू) विषाणूची लागण झाल्याचे निष्पन्न झाल्यानंतर लाखो कोंबड्यांचे कलींग करण्यात आले आहे. या कारवाईमुळे पोल्ट्री उद्योगाला मोठा आर्थिक फटका बसला असून हजारो कामगार आणि शेतकरी कुटुंबांपुढे उपजीविकेचे गंभीर संकट उभे राहिले आहे.
नवापूर तालुका हा राज्यातील महत्त्वाच्या पोल्ट्री उत्पादन केंद्रांपैकी एक मानला जातो. येथून महाराष्ट्रासह गुजरात आणि इतर राज्यांमध्ये मोठ्या प्रमाणात अंडी व कोंबडी मांसाचा पुरवठा केला जातो. मात्र बर्ड फ्लूचा प्रादुर्भाव समोर आल्यानंतर प्रशासनाने खबरदारीचा उपाय म्हणून बाधित आणि संशयित परिसरातील कोंबड्यांचे कलींग सुरू केले. पशुसंवर्धन विभाग, जिल्हा प्रशासन आणि आरोग्य यंत्रणा संयुक्तपणे या मोहिमेत सहभागी झाली आहे.
प्रशासनाच्या माहितीनुसार, प्रभावित क्षेत्रातील लाखो कोंबड्या नष्ट करण्यात आल्या असून त्यांचे खाद्य, अंडी आणि इतर साहित्यही वैज्ञानिक पद्धतीने विल्हेवाट लावण्यात आले आहे. विषाणूचा प्रसार रोखण्यासाठी प्रभावित केंद्रांच्या परिसरात प्रतिबंधित क्षेत्र जाहीर करण्यात आले असून पक्ष्यांच्या वाहतुकीवरही निर्बंध घालण्यात आले आहेत.
पोल्ट्री व्यावसायिकांना मोठा आर्थिक फटका
बर्ड फ्लूमुळे सर्वाधिक फटका पोल्ट्री व्यावसायिकांना बसला आहे. अनेक शेतकऱ्यांनी लाखो रुपयांची गुंतवणूक करून पोल्ट्री व्यवसाय उभारला होता. अचानक आलेल्या या संकटामुळे त्यांची संपूर्ण उत्पादन साखळी विस्कळीत झाली आहे. कोंबड्यांचे कलींग, अंडी विक्री बंद होणे आणि बाजारपेठेतील मागणी घटणे यामुळे मोठ्या प्रमाणावर आर्थिक नुकसान होत आहे.
व्यावसायिकांचे म्हणणे आहे की, एका फार्ममधील हजारो पक्षी नष्ट झाल्याने त्यांची अनेक महिन्यांची मेहनत आणि गुंतवणूक एका झटक्यात संपुष्टात आली आहे. शासनाकडून तातडीने नुकसानभरपाई आणि आर्थिक मदत मिळावी, अशी मागणी पोल्ट्री उत्पादकांकडून केली जात आहे.
हजारो कामगारांवर रोजगाराचे संकट
नवापूर परिसरातील पोल्ट्री उद्योगावर हजारो कुटुंबांची उपजीविका अवलंबून आहे. फार्मवरील कामगार, वाहतूकदार, खाद्य पुरवठादार, अंडी विक्रेते आणि संबंधित व्यवसायांशी निगडित अनेकांना या संकटाचा फटका बसत आहे. उत्पादन बंद झाल्यामुळे अनेक कामगारांच्या रोजगारावर टांगती तलवार निर्माण झाली आहे.
स्थानिक पातळीवर अनेक कामगारांनी प्रशासन आणि शासनाकडे मदतीची मागणी केली असून परिस्थिती सामान्य होईपर्यंत विशेष आर्थिक पॅकेज देण्याची मागणी जोर धरत आहे.
प्रशासन अलर्ट मोडवर
बर्ड फ्लूचा प्रसार रोखण्यासाठी जिल्हा प्रशासनाने विशेष नियंत्रण कक्ष स्थापन केला आहे. पशुसंवर्धन विभागाचे अधिकारी गावोगावी जाऊन तपासणी करत आहेत. संशयित पक्ष्यांचे नमुने प्रयोगशाळेत पाठविण्यात येत असून परिस्थितीवर सातत्याने लक्ष ठेवले जात आहे.
आरोग्य विभागाने नागरिकांना घाबरून न जाता आवश्यक काळजी घेण्याचे आवाहन केले आहे. कोंबडी किंवा पक्ष्यांचा मृत्यू झाल्यास त्याची तात्काळ माहिती प्रशासनाला देण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. तसेच अफवांवर विश्वास न ठेवता अधिकृत माहितीलाच प्राधान्य देण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
शासनाकडून मदतीची अपेक्षा
बर्ड फ्लूमुळे निर्माण झालेल्या संकटाच्या पार्श्वभूमीवर पोल्ट्री व्यावसायिक, शेतकरी आणि कामगार शासनाकडून आर्थिक मदत, नुकसानभरपाई आणि विशेष पुनर्वसन पॅकेजची अपेक्षा व्यक्त करत आहेत. नवापूरच्या अर्थव्यवस्थेत पोल्ट्री उद्योगाचा मोठा वाटा असल्याने या उद्योगाला पुन्हा उभारी देण्यासाठी शासनाने तातडीने सकारात्मक निर्णय घेण्याची गरज व्यक्त केली जात आहे.
दरम्यान, प्रशासनाने परिस्थिती नियंत्रणात असल्याचा दावा केला असला तरी पुढील काही दिवस अत्यंत महत्त्वाचे मानले जात आहेत. बर्ड फ्लूचा प्रसार रोखण्यात यश आले तरच नवापूरचा पोल्ट्री उद्योग पुन्हा पूर्वपदावर येऊ शकेल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
